Kıyı çamurçulluğu

Kıyı Çamurçulluğu

Sevgili Dostlar; cok güzel bir etkinliğe katılmış olmanın hazzını yaşadığım şu günlerde okuduğum bir makale fena halde canımı sıktı. Üstelik makalenin baş kahramanlarından biri Birdpx kampı sırasında da fotoğrafladığımız kıyı çamur çulluğuydu. Neredeyse bir süperman kadar olağanüstü güçlere sahip olmak bile bu güzel kuşları biz insanların yarattığı felaketten uzak tutamıyor maalesef. Süperman diyorum ya hiç de abartmıyorum. Yapılan bir çalışma 450 g gelen bu narin kuşun gece-gündüz fırtına güneş farketmeksizin tam 11500 km non-stop uçarak Alaska'dan Yeni Zelanda'ya gittiğini göstermiş. Son 20-30 yılda bu kuşun küresel nüfusu %50'den fazla azalmış. Umarım geç olmadan yanlışımızdan döneriz. Ben oldukça uzun olan makaleyi aşağıda özetledim. İlgilenenler orijinalinde çok güzel grafik canlandırmalar da olan bu yazının orijinalini şu linkten okuyabilir. https://www.nytimes.com/interactive/2018/04/27/opinion/shorebirds-extinction-climate-change.html. DÜNYANIN EN BÜYÜK GEZGİNLERİ OLAN KIYIKUŞLARI YOK OLMA TEHLİKESİYLE KARŞI KARŞIYA Kıyı kuşları olarak bildiğimiz olağanüstü bir grup kuş, günümüzde dünya çapında bir felaketle karşı karşıyadır. Bazı kıyı kuşu türünün sayısı o kadar hızlı azalmaktadır ki birçok biyolog yakın bir tarihte gezegen çapında bir yok oluşla karşılaşmaktan korkmaktadır. Bu azalış, bugün dünyadaki kuşların karşılaştığı en önemli krizi temsil etmektedir. İklim değişikliği, kıyıların yapılaşmaya açılması, sulak alanların yok edilmesi ve avlanma bu krizin başlıca nedenleridir. Bu kuşlar, yaşamak için tıpkı bizim gibi okyanusların, haliçlerin, nehirlerin, göllerin, lagünlerin ve bataklık alanların kaynaklarına ihtiyaç duymaktadır. Dolayısıyla onların nüfusundaki bu hızlı azalışı engellemek için göstereceğimiz çaba aynı zamanda kendi geleceğimizi de ilgilendirmektedir. Günlük hayatımızda sık sık karşılaştığımız, sıradan görünümlü bu küçük canlılar aslında belki de bu gezegenin tarihinde ortaya çıkmış en olağanüstü küresel gezginlerdir. Dünya çapında yaklaşık 70 farklı kıyı kuşu türü dünyanın kuzey kutup bölgesinden güney kutup bölgesine varıncaya değin her yıl seyahat etmektedir. En küçük kıyı kuşu sadece bir ons (yaklaşık 39 g) ağırlığındadır. Her türün kendi hikayesi vardır, ancak her durumda bu yıllık göçler doğanın en destansı dramları arasındadır. Uzun mesafeli yolculukta uzmanlaşan türlerden biri kıyı çamur çulluğudur. Sadece 450 g ağırlığında olan bu tür bir kuş için şimdiye kadar kaydedilmiş en uzun sürekli-uçuşu gerçekleştirmiştir. GPS vericileri takılarak uydu üzerinden takip edilen bireyler, Pasifik Okyanusu üzerinde, Alaska’dan Yeni Zelanda’ya kadar 9 gün boyunca durmaksızın seyahat ederek yaklaşık 11265 km yol kat etmiştir. Kuşlar bunu başarabilmek için uçuş öncesi iyice beslenmek ve vücut ağırlıklarını en az 2 katına çıkarmak zorundadır. Bu durumda vücut ağırlıklarının yarısı uçuş süresince kullanacakları yakıtı ifade etmektedir. Kıyı çamur çulluklarının gece uçuşları yalnızca fındık büyüklüğündeki bir beynin içinde bulunan nöral kapasite tarafından yönlendirilir. Yollarını bulabilmek için olasılıkla; güneş ve yıldız hizalamalarını, dünyanın manyetik alanının yarattığı bir duyusal yönlendirmeyi, ve hatta belki de beyninde oluşturduğu ve tüm Pasifik okyanusunu kapsayan bir haritayı yada görsel rota noktaları oluşturan yolu üzerindeki minik adacıkları kullanıyor olabilirler. Bu güzel kuşun sayısı günümüzde dramatik bir şekilde azalmaktadır. Son 20-30 yıl içinde kıyı çamur çulluklarının sayısı yüzde 50'den fazla düşüş göstermiştir. Peki bu azalışın nedeni nedir? Bu kuşların binlerce yıldır kullandığı göç rotası üzerindeki koşullar hızla değişmektedir. İklimin her yerde olduğundan daha hızlı ısındığı Kuzey Kutbu'nda artık sinek/böcek yumurtaları kuş yavruları yumurtadan çıkmadan çok daha önce açılmakta ve ebeveynler doğan yavrularını besleyecek yeterince av bulamamaktadır. Göç rotası üzerinde yakıt ikmali yapmak için kullandıkları sulak alanlar ve zengin gelgit çamur alanları hızla yok olmaktadır. Güneydoğu Asya ülkelerindeki hızlı gelişime paralel olarak Çin ve Güney Kore kıyılarındaki sulak alanların yüzde 50'den fazlası yok edilmiştir. Kuşların güney yarımküredeki kışlama alanlarını barındıran Doğu Asya ve Avusturalya’da da durum farklı değildir. Koruma alanlarının planlanmasında hatalar yapılmaktadır. Yapılan çalışmalar gel-git kuşağındaki habitatların büyük bir kısmının çevre koruma alanlarının içinde olmadığını ortaya koymuştur. Güneydoğu Asya ülkelerinde kuş avcılığı da çok yaygındır. Çin kıyıları boyunca, insan tüketiminde kullanmak üzere kıyı kuşlarını yakalamak için her sonbaharda yasadışı ağlar kurulmaktadır. Doğu Asya-Avusturalya hattındaki uçuş rotası boyunca kıyı kuşlarının nüfus düşüşleri o kadar dramatik düzeylere ulaşmıştır ki en azından birkaç kıyı kuşu türünün yakın bir gelecekte yok olması kaçınılmaz görünmektedir. Bu türlerden biri kaşık gagalı kum kuşudur. Bu güzel tür dünyanın en az sayıdaki kuşlarından biri olmanın talihsiz ayrıcalığına sahiptir. Minik bir yemek kaşığını andıran gagasıyla tanınan bu sevimli kuşun tüm nüfusu maalesef tek bir tayfunla yeryüzünden silinebilir. Bununla beraber felaketin boyutları bazı tedbirlerin alınmasını da tetiklemiştir. Çin, yakın zamanda söz konusu kıyı yaşam alanlarının tahrip edilmesine ve Sarı Deniz'de bir restorasyon programının yürütülmesine yönelik katı düzenlemeler yapmıştır. Benzer tedbirler ABD de de alınmaya başlanmıştır. ABD Ulusal Balık ve Yaban Hayatı Vakfı, 15 kıyı kuşu türünün popülasyonunu önümüzdeki 10 yıl içinde yüzde 10 ila yüzde 15 oranında arttırabilmek için bir girişim başlatmıştır. Fransız hükümeti bazı denizaşırı topraklarında bazı kıyı kuşu türlerinin aşırı avlanmasını sınırlandırmış yada tamamen yasaklamıştır. Çin'de, kuşların yasadışı şekilde kafeslerde beslenmesi ile ilgili olarak bazı tedbirler alınmaya başlamıştır. Kaynak: https://www.nytimes.com/interactive/2018/04/27/opinion/shorebirds-extinction-climate-change.html